Hoe lossen we de stikstof problematiek écht op?

De stikstofproblematiek houdt Nederland al jaren in haar greep. Maar hoe komen we tot oplossingsrichtingen die zowel wetenschappelijk onderbouwd als praktisch uitvoerbaar zijn?

Op dinsdag 13 oktober organiseert KIVI het symposium:
“Van Habitat Richtlijn naar Doelgericht Natuurbeheer”

Dit symposium wordt georganiseerd door de KIVI Kring Rotterdam en de vakafdelingen TME (Techniek, Maatschappij en Economie), FT (Filosofie en Techniek) en DT (Duurzame Technologie).

Het symposium vindt plaats in het KIVI-gebouw aan de Prinsessegracht 23 in Den Haag en duurt van 13.00 tot  21.00 uur (inclusief broodmaaltijd). In november volgt een tweede symposium, waarin het onderwerp vanuit andere invalshoeken verder wordt uitgediept.

Dat juist ingenieurs dit symposium organiseren, is geen toeval. Ingenieurs slaan de brug tussen wetenschap en praktijk. Zij vertalen wetenschappelijke inzichten naar technisch haalbare en werkende oplossingen, gebaseerd op verifieerbare feiten. Juist bij complexe maatschappelijke vraagstukken als de stikstofproblematiek is die combinatie van analyse, feiten en oplossingsgericht denken onmisbaar.

Moderator van deze dag is ir. Simon Rozendaal. Hij is schrijver, wetenschapsjournalist en chemicus.

Speakers and contributors at this symposium include Prof. Wim de Vries, Willemijn Smal, Henri Prins, Martin Warmerdam, Henk Rampen and Henk Jan Zwart.

Voorlopig programma

TijdOnderdeelSpreker
12.00uOntvangst 
13.00uOpeningDagvoorzitter
13.20uHoe voeren we vandaag een wetenschappelijk vruchtbare dialoog? Moderator
13.30u

1. DOEL – Wat beoogt de Habitatrichtlijn?

Wat betekent een gunstige Staat van Instandhouding, op welk schaalniveau geldt die en welke rol speelt Natura 2000 daarbij?

 
13.50u

2. Van HR naar Nederlandse beoordelingssystematiek:
Van Europese fundering naar Nederlandse toepassing

Hoe zijn de HR-doelen vertaald naar Natura 2000, habitatprofielen en uiteindelijk de NDA-systematiek? Welke logica ligt aan de NDA ten grondslag?

 
14.10u

Gesprek: hebben we het over hetzelfde doel?
Eerste ijkpunt.

Wat is de Europese opdracht, hoe is die in Nld. uitgewerkt en waarover bestaat hierover overeenstemming of verschil van inzicht?

 Moderator
14.30uPauze 
14.50u

3. Welk beeld geven de NDA's en de beoordelingen van de E.A. van de toestand en ontwikkeling N2000-gebieden?

De uitkomsten van de bestaande beoordelingspraktijk op tafel leggen als belangrijke input voor het vervolg van het symposium.

 
15.20u

4. Van WAARNEMING naar DIAGNOSE, MAATREGEL en EVALUATIE – Hoe bouwen we de bewijsvoering op?

Hier worden de oorspronkelijk afzonderlijke onderdelen samengebracht.

 
16.00u

5a. DIAGNOSE – Wanneer is stikstof een oorzaak van een ecologisch probleem?

De algemene wetenschappelijke kennis en het beschikbare instrumentarium.

 
16.30u

5b. DIAGNOSE - Welke rol kan de KDW spelen bij de diagnose?

Hoe wordt de KDW bepaald, welke onzekerheden kent zij en wat kunnen we uit een overschrijding wel en niet concluderen?

 
16.50u

5c. DIAGNOSE – Wat zegt de natuur zelf?

Aan de hand van veldwaarnemingen en historische vegetatiekarteringen laten zien hoe de toestand en ontwikkeling van natuurgebieden kunnen worden geduid en hoe mogelijke oorzaken van problemen worden onderscheiden.

 
17.10u

Wetenschappelijke dialoog – Wanneer is stikstof als oorzaak voldoende aangetoond?

Kunnen verschillende wetenschappelijke benaderingen tot dezelfde diagnose komen? Waarover bestaat overeenstemming? Waar ontstaat verschil: bij waarnemingen, modellen, causaliteit, onzekerheid of interpretatie? Dit is nadrukkelijk geen pro/contra-stikstofdialoog

Moderator
17.40uPauze: Broodmaaltijd, drankje 
 18.30u

6. MAATREGEL en EVALUATIE – Van diagnose naar natuurbeheer.
De volgende stap in de keten.

 Als een oorzaak voldoende aannemelijk is gemaakt, welke maatregel volgt daar dan uit? Wat kan een beheerder daadwerkelijk doen? En hoe voorkom je dat de maatregel al vaststaat voordat de diagnose is gesteld? Hoe stellen we vervolgens vast of de maatregel het verwachte effect heeft gehad?

 
19.00u

Film – Natuur houdt zich niet aan natuurbeleid
Praktijktoets van natuurbeleid en natuurbeheer

Natuurbeheerders laten vanuit hun eigen gebieden zien hoe natuur, beleid en beheer zich in de praktijk tot elkaar verhouden. Hun ervaringen vormen aanvullende input voor de gezamenlijke balans.

 
19.30u

7. DE BALANS – Waar staan we na vandaag? 

DOEL → WAARNEMING → DIAGNOSE → MAATREGEL → EVALUATIE

Per stap: wat weten we voldoende zeker, waarover bestaat overeenstemming, waar verschillen de inzichten en waarom?

Moderator
20.20u

De fundering voor symposium 2: Vastleggen van de oogst.

 Dialoog beleggen, onderscheid maken tussen: 
(1) gedeelde uitgangspunten, 
(2) wetenschappelijke geschilpunten, 
(3) normatieve/politieke keuzes, 
(4) vragen waarvoor nog onvoldoende kennis beschikbaar is.

Dagvoorzitter
20.40uVooruitblik op symposium 2 en afsluitingDagvoorzitter
20.50uBorrel en netwerken 
21.30uEinde 

Eerste deel van drie debatdagen

Het KIVI en een groep van Wageningse ingenieurs wil in een te organiseren reeks symposia proberen de trend van polarisatie te doorbreken. Dit door in ieder geval met respect ook naar andere mening te luisteren en gezamenlijk te definiëren hoe welke maatregelen kunnen leiden naar een Nederland waar velen samenwerken om het gezamenlijke probleem op te lossen.

In dit eerste symposium ligt de nadruk op “Waar hebben we het eigenlijk over?” en “Wat willen we nu eigenlijk?”.

Wat we in dit symposium willen doen is – met de bouw van een huis als metafoor - terug gaan naar de fundering, die blootleggen en beschrijven, wat zijn de bouwelementen om daarna etage voor etage gezamenlijk weer op te bouwen tot een uitgekiend huis.

Uitgebreide uitnodiging

Meld je ook aan voor de vervolg sessies

2 November 2026Februari 2027
Link naar event volgtLink naar event volgt